Jazz i muzyka estradowa

Jazz i muzyka estradowa to kierunek elitarny. Jego absolwentami zostają ludzie, którzy nie tylko posiadają ogromną wiedzę w zakresie teorii muzyki oraz nieprzeciętny talent, lecz przede wszystkim kreatywni, otwarci na zdobywanie nowych doświadczeń i ciągle poszukujący dróg rozwoju swoich zainteresowań, swoich pasji.

Zobacz podobne

Czy trzeba ukończyć szkołę muzyczną drugiego stopnia, by ubiegać się indeks? Otóż nie. Panuje powszechne przekonanie, iż osoby pragnące rozwijać swój talent na Akademii Sztuk Pięknych, będące równocześnie absolwentami liceów plastycznych, posiadają lepiej rozwinięte umiejętności techniczne, lecz brak im spontaniczności w tworzeniu, kreatywności i wyobraźni.

Jak zacząć?

Czy w przypadku muzyki sytuacja jest analogiczna? Okazuje się, że wręcz przeciwnie. Doświadczenie nabyte w czasie nauki w średniej szkole muzycznej okazuje się pomocne na studiach, jednak tylko w pewnym stopniu. „Należy pamiętać o tym, że szkoły muzyczne drugiego stopnia nie zapewniają przygotowania w zakresie jazzu, jedynie w zakresie gry na instrumencie" - mówi Henryk Gembalski, asystent na kierunku Jazz i Muzyka Estradowa Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach. - „Istotą jazzu jest improwizacja, będąca w jakimś sensie komponowaniem „na żywo". Improwizacja podlega wielu regułom z zakresu stylistyki, harmoniki czy rytmu - i studia umożliwiają poznanie teorii, oraz sposobów jej praktycznej realizacji. A zatem egzamin sprawdza umiejętności kandydata , lecz przede wszystkim jego predyspozycje". Trzeba podkreślić fakt, iż katowicka Akademia jest jedyną uczelnią w Polsce, w której Jazz występuje jako kierunek, zaś na 10 - 12 wolnych miejsc przypada obecnie około 150 chętnych.

Oprócz egzaminu praktycznego (odrębnego dla każdej specjalności) kandydata czeka egzamin z historii muzyki. Tego drugiego można uniknąć, zdając na egzaminie maturalnym historię muzyki na poziomie rozszerzonym. Sposób, w jaki wykonawca „sprzeda się" w dwóch utworach improwizowanych i utworze klasycznym pozwoli komisji zorientować się, czy posiada on predyspozycje niezbędne do studiowania na tym kierunku.

Coś specjalnego

Jaką wybrać specjalność? To w stu procentach zależy od indywidualnych zainteresowań kandydata i wspomnianych wcześniej kilkakrotnie predyspozycji. Na szczególną uwagę zasługują cztery specjalności.

Instrumentalistyka jazzowa
Na specjalności tej można wykazać się umiejętnością gry na jednym z kilku instrumentów, m.in. na perkusji, gitarze, fortepianie, saksofonie, skrzypcach i gitarze basowej. Egzamin, oprócz wykonania utworów, obejmuje także dyktando jednogłosowe atonalne i dwugłosowe polifonizujące. Najzdolniejszych absolwentów czeka świetlana przyszłość - będą mogli prowadzić samodzielną działalność artystyczną lub partnerować w muzycznych projektach. Ogromna większość instrumentalistów jazzowych, obecnych dziś na polskim (i nie tylko) rynku muzycznym, to absolwenci katowickiej Akademii Muzycznej.

Wokalistyka jazzowa
Egzamin składa się z kilku części. Trzeba wykonać na nim utwór polskiego kompozytora, standard jazzowy, a także dowolny utwór wybrany przez kandydata. Oprócz tego ubiegający się o przyjęcie na tę specjalność musi wyrecytować z pamięci fragment wiersza lub prozy, czeka go także badanie predyspozycji słuchowych i poczucia rytmu, a także sprawdzenie wiadomości z zakresu nauki o muzyce. Nie da się ukryć, że wokaliści stanowią na naszym rynku muzycznym wąską grupę, jednak istnieje duże prawdopodobieństwo otrzymania angażu w teatrze muzycznym.

Kompozycja i aranżacja
Kandydatów czeka egzamin z kształcenia słuchu, harmonii, a także gry na instrumencie. Dodatkowo zainteresowani tą specjalnością skomponować muszą krótką impresję na głos z fortepianem na kanwie podanych funkcji harmonicznych, powinni też przedstawić próbki własnych kompozycji lub opracowań.

Realizacja nagłośnienia
Kształcenie się na tej specjalności możliwe jest tylko i wyłącznie w trybie niestacjonarnym na Akademii Muzycznej w Katowicach. W najbliższej przyszłości planowane jest udostępnienie jej także dla studentów studiów stacjonarnych. Obecnie na bardzo szeroko pojętym rynku muzycznym jest ogromne zapotrzebowanie na realizatorów dźwięku, tak więc ukończenie tej specjalności otwiera naprawdę ciekawe perspektywy zawodowe.
Z całą pewnością najbardziej oryginalną formę zajęć na kierunku Jazz i muzyka estradowa oferuje studentom Akademia Muzyczna w Katowicach. Jako przykład wymienić trzeba przedmiot o nazwie Techniki Nagrań. Niezwykłość jego polega na tym, iż studenci mają możliwość brania udziału w sesjach z realizatorami w studiu nagraniowym.

Jest to ewenement na skalę światową, sprawiający, że tuż po ukończeniu studiów absolwenci wchodzą do studia nagraniowego z doświadczeniami, jakich nie mieliby możliwości posiąść w żadnych innych warunkach.

Interesująca jest także forma współpracy między studentami. Gdy na scenie w Sali Teatralnej elementy repertuaru ćwiczy zespół instrumentalistów praktykę odbywają równocześnie nagłośnieniowcy. W ten sposób wszyscy uczą się zasad efektywnej kooperacji, korzystając wzajemnie z rezultatów swojej pracy.

Charakterystyczną cechą jazzu jest bardzo duża dowolność interpretacyjna oraz aranżacyjna. Pierwszymi twórcami byli nie znający nut potomkowie niewolników, dlatego też wykonywanie utworów komponowanych w tym stylu opiera się w znacznym stopniu na improwizacji.

Ruch jazzowy w Polsce ma długą tradycję, trudno jest jednak wskazać konkretne wydarzenie, które ruch ten zapoczątkowało. Okres „odwilży politycznej" przyniósł wolność także w sferze sztuki, stał się także początkiem rozwoju prawdziwego ruchu jazzowego w naszym kraju. Wówczas organizować zaczęto festiwale jazzowe, takie, jak Festiwal Muzyki Jazzowej w Sopocie.

Idealny student

Studia na kierunku Jazz i muzyka estradowa nie są proste, to nie podlega dyskusji. Jakie cechy powinien posiadać kandydat ubiegający się o indeks? „Kandydata powinna cechować niezależność w myśleniu, nie obciążona schematami, kreatywność. Doświadczenie estradowe może okazać się pomocne, nie jest jednak niezbędne" - tłumaczy Henryk Gembalski. Dla absolwentów z całą pewnością dużym wyzwaniem będzie planowanie drogi rozwoju własnej kariery. Wielu z nich prowadzić będzie niezależną działalność artystyczną.

Władysław Reymont powiedział: „,Muzyka to chińska łamigłówka, którą każdy rozwiązuje po swojemu i zawsze dobrze, bo jest bez rozwiązania". Bez względu jednak na to, jak bardzo łamigłówka jest skomplikowana, zawsze warto do grona innych dołożyć także własne rozwiązanie.

Nikola Kołodziejczyk, III rok
kierunek jazz i muzyka estradowa, Akademia Muzyczna, Katowice
Ludzie zainteresowani kierunkiem Jazz i muzyka estradowa zazwyczaj mają już ściśle określony cel w życiu. Nie ma mowy o "przymiarkach" do tego czy innego kierunku studiów, bo ilość miejsc jest tak mała (kilkanaście na rok, na każdy instrument zwykle po jednym), że osoby "z ulicy" nie przebijają się do drugiego etapu rekrutacji.

Znajdowanie sobie "pracy" na polskim rynku też nie wiąże się z typowym procesem rekrutacyjnym. W tym wypadku rekomendacją dla muzyka starającego się na przykład o miejsce w dobrym zespole jest to jak tworzy muzykę i z kim tworzy tę muzykę. Studiując na tym wydziale jest aż nadto okazji by poznać wartościowych ludzi, z którymi o dobrą muzykę o wiele prościej.

Kierunek jest wyjątkowy. Ludzie ze świetnymi pomysłami i wyobraźnią, wieloletni prestiż uczelni - wszystko to sprawia, że nauka jest fantastyczna. Oczywiście nie można przecenić roli profesorów, którzy zawsze chętnie dzielą się z nami swoją wiedzą i wpierają nasze indywidualne projekty. Podczas realizowania projektów nagrywanych w zespołach widać najlepiej, jak w prosty sposób połączyć można pracę i umiejętności improwizowania ze świetną zabawą. Można powiedzieć, że nawet akademik jest w pewien sposób połączony z instytutem - wieczorami przesłuchujemy tam nagrane wcześniej materiały, oglądamy fragmenty relacji z koncertów.

Najciekawszym aspektem tych studiów jest indywidualne podejście do każdego studenta, zajęcia kładą nacisk na motywowanie własnej pracy twórczej. Zainteresowanym zdawaniem na nasz wydział szczerze polecam wcześniejsze terminowanie w pierwszym i drugim stopniu szkoły muzycznej, oraz dni otwarte naszego instytutu, zwykle w kwietniu.

Do największych festiwali muzyki jazzowej należą:

North Sea Jazz Festival - największy festiwal w Europie, odbywa się w Hadze, występuje na nim ponad setka zespołów o solistów; w ramach festiwalu występują także gwiazdy z Polski, np. Zbigniew Namysłowki i Włodek Pawlik.

Montreux International Festival - multistylowy festiwal, zaliczany do grona najbardziej prestiżowych na świecie; od 1980 roku ma bliźniaczą imprezę w Detroit (Montreux - Detroit Kool Jazz Festival), skupiającą na koncertach nawet sto tysięcy osób.

Śląski Festiwal Jazzowy - organizowany przez Instytut Jazzu Akademii Muzycznej w Katowicach, koncerty odbywają się zarówno w klubach, jak i w plenerze; wśród wykonawców goszczących na Festiwalu byli między innymi Rick Margitz, Sławomir Kulpowicz i Jarosław Śmietana

Jazz Jamboree - jeden z najstarszych festiwali jazzowych na świecie, wydarzenie kultowe dla polskich jazzfanów, odbywa się w ostatni weekend października w Sali Kongresowej; choć dziś jego organizacją zajmują się prywatne agencje koncertowe, przez trzy dekady był sztandarową imprezą Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego.